Wat is een MES volgens de ISA-95-standaard?
De ISA-95-standaard is de internationale referentie voor de integratie tussen bedrijfsvoering (ERP) en productieautomatisering. In dit model bevindt een Manufacturing Execution System (MES) zich op niveau 3: precies tussen de werkvloer (machines, SCADA en PLC’s) en het ERP-systeem.
Wil je eerst een bredere uitleg van het begrip MES? Lees dan ook dit artikel eens: wat is een Manufacturing Execution System
Een MES vormt de schakel tussen plannen en produceren. Het systeem zorgt ervoor dat productieorders niet alleen worden aangemaakt, maar ook daadwerkelijk worden uitgevoerd, gevolgd en verbeterd.
In de praktijk helpt een MES productiebedrijven bij het:
-
plannen en coördineren van productieorders
-
real-time volgen van voortgang en afwijkingen
-
borgen van kwaliteit en traceerbaarheid
-
analyseren en verbeteren van prestaties
Hoe die rol zich verhoudt tot andere systemen in het applicatielandschap, lees je in:
– Blog: Wat is het verschil tussen ERP en MES?
– Video: Hoe past een MES in het applicatielandschap
MES is geen SCADA
SCADA-systemen (Supervisory Control and Data Acquisition) richten zich op het realtime monitoren en aansturen van machines en processen. Ze zijn onmisbaar voor procesbesturing en operatorondersteuning, maar nemen geen beslissingen op lijn- of fabrieksniveau.
Het verschil zit vooral in het tijdsperspectief:
-
SCADA werkt in seconden en milliseconden
-
MES werkt in uren en dagen
Kort gezegd: SCADA kijkt naar de machine, MES kijkt naar het geheel.
Deze scheiding raakt direct aan de samenwerking tussen IT en OT. Meer daarover lees je hier:
Blog: IT en OT in de industrie: zorg voor scheiding en samenwerking
MES is geen OEE-tool
OEE-tools geven inzicht in de efficiëntie van een machine of productielijn op basis van beschikbaarheid, snelheid en kwaliteit. Dat is waardevol — maar het is slechts één aspect van productieoptimalisatie.
Waarom starten veel organisaties met OEE, maar daar niet kunnen stoppen?
Blog: Starten met OEE – Logisch, maar ook beperkt
Een MES ondersteunt een veel breder spectrum aan processen, zoals:
-
orderuitvoering
-
resourcebeheer
-
productgenealogie en traceerbaarheid
-
kwaliteitsregistratie
-
planning en dispatching
Een OEE-tool met extra functies is daarmee nog geen volwaardig MES. OEE kan onderdeel zijn van een MES-oplossing, maar vervangt het niet.
Welke functionaliteiten horen bij een MES?
Volgens ISA-95 vallen er elf hoofdactiviteiten binnen het MES-domein, waaronder:
-
productdefinitiebeheer
-
orderuitvoering
-
resource- en materiaalbeheer
-
traceerbaarheid
-
kwaliteitsmanagement
-
prestatieanalyse
Bij Greywise hebben we deze activiteiten vertaald naar vijf MES-basisfunctionaliteiten.
Wanneer mag je software écht een MES noemen?
Niet elke oplossing die zich MES noemt, ís dat ook. Software mag pas als MES worden aangeduid als het voldoet aan drie kerncriteria:
Functioneel
Het ondersteunt meerdere kernprocessen op niveau 3, zoals gedefinieerd door ISA-95.
Structureel
Het is ontworpen voor integratie met zowel ERP (niveau 4) als SCADA/PLC (niveau 2).
Procesgericht
Het ondersteunt de uitvoering én optimalisatie van productieprocessen — niet alleen het meten of registreren ervan.
Ontbreekt deze samenhang, dan spreken we liever van een deeloplossing of niche-tool.
Tot slot
MES is geen modewoord, maar een cruciale schakel in de digitale fabriek. Door kritisch te kijken naar wat software wel en niet doet, voorkom je verwarring, verkeerde keuzes en een versnipperd IT-landschap.
Bij Greywise helpen we productiebedrijven dagelijks bij het selecteren, ontwerpen en implementeren van MES-oplossingen die daadwerkelijk bijdragen aan betere productieprestaties.
