Een MES vormt de digitale schakel tussen de bedrijfsvoering, vaak het ERP, en de productie op de werkvloer. (Benieuwd naar de precieze rolverdeling? Lees ook het verschil tussen ERP en MES.) Het zorgt ervoor dat duidelijk is wat geproduceerd moet worden, hoe dit moet gebeuren, met welke materialen en wat er daadwerkelijk is gebeurd.
De 6 basisfunctionaliteiten van een MES
Volgens Greywise moet een Manufacturing Execution System minimaal zes functionele gebieden ondersteunen.
1. Productdefinitie: hoe moet het product worden gemaakt?
Het MES beschikt over de informatie die nodig is om een product correct te produceren. Denk aan stuklijsten (BOM), recepturen, routes en relevante procesinstellingen. Het ERP bepaalt bijvoorbeeld dat 10.000 kg product X geproduceerd moet worden; het MES vertaalt dit naar de uitvoering op de werkvloer.
2. Workorders: wat moet waar worden geproduceerd?
Productieorders worden beschikbaar gesteld aan de juiste lijn, installatie of het juiste workcenter. Operators zien welke order moet worden uitgevoerd, en het MES bewaakt de status van de productieorder.
3. Controle van materialen en resources
Voordat productie start, controleert het MES of de benodigde materialen beschikbaar zijn en, waar nodig, of de juiste resources kunnen worden ingezet. Zo kan bijvoorbeeld worden voorkomen dat een verkeerde grondstof of materiaalbatch wordt gebruikt.
4. Productie uitvoeren en registreren
Tijdens de productie ondersteunt het MES de uitvoering van de workorder: het starten en stoppen van een productieorder, het registreren van geproduceerde aantallen, het gereedmelden van processtappen, het registreren van scrap of uitval en het vastleggen van relevante productiegegevens. Hiermee ontstaat een digitale registratie van wat daadwerkelijk op de werkvloer is gebeurd.
5. Verbruik en opbrengst registreren
Het MES registreert welke materialen daadwerkelijk zijn verbruikt en welke hoeveelheden zijn geproduceerd. Hierdoor kan de geplande productie worden vergeleken met de werkelijkheid, en ontstaat inzicht in bijvoorbeeld materiaalverlies, yield en afwijkingen.
6. Tracking & tracing
Het MES legt de relatie vast tussen grondstoffen, halffabricaten, productieorders en eindproducten. Daardoor kan achteraf worden bepaald welke materialen zijn gebruikt, waar en wanneer deze zijn verwerkt en in welk eindproduct ze terecht zijn gekomen. Voor veel productiebedrijven, zeker in food, pharma en andere gereguleerde sectoren, is dit een essentieel onderdeel van het MES.
Van productdefinitie tot tracking & tracing: samen brengen deze zes gebieden in kaart wat er geproduceerd moet worden, hoe dat moet gebeuren en wat er daadwerkelijk op de werkvloer is gebeurd.
En OEE, kwaliteit, planning en werkinstructies dan?
Daar ontstaat vaak verwarring. Een modern MES kan namelijk veel meer functionaliteiten bevatten dan bovenstaande basis, zoals digitale werkinstructies en checklists, kwaliteitscontroles, afwijkingenbeheer, OEE en performance management, Statistical Process Control (SPC), detailed scheduling, shift handover, competentiebeheer, gereedschapsbeheer, onderhoud en energie- en duurzaamheidsmonitoring.
Wij beschouwen deze functionaliteiten niet allemaal als noodzakelijk om software een MES te kunnen noemen. Ze kunnen echter wel belangrijke onderdelen zijn van de gewenste oplossing. Welke functionaliteiten nodig zijn, wordt uiteindelijk bepaald door hoe een productiebedrijf wil werken.
Hoe verhoudt dit zich tot ISA-95?
De internationale ISA-95-standaard kijkt breder dan alleen MES-software. ISA-95 beschrijft Manufacturing Operations Management (MOM) op Level 3: het gebied tussen de bedrijfsprocessen op Level 4 en de procesbesturing op Level 2.
| ISA-95 Level 3-domein | Voorbeelden van ondersteunende systemen |
|---|---|
| Production Operations Management | MES |
| Quality Operations Management | MES, LIMS/QMS |
| Inventory Operations Management | MES, WMS |
| Maintenance Operations Management | MES, CMMS |
Een MES kan een belangrijk deel van deze activiteiten ondersteunen, maar dat betekent niet dat alle Level 3-functionaliteit in één MES-systeem moet zitten. In de praktijk kunnen bijvoorbeeld ook een WMS, LIMS/QMS, CMMS, SCADA of andere applicaties onderdelen van dit domein ondersteunen.
Onze zes basisfunctionaliteiten zijn geen vervanging van ISA-95. Ze zijn onze praktische ondergrens voor wat wij functioneel een MES noemen.
Een functionaliteitenlijst is pas het begin
Een lijst met MES-functionaliteiten is handig om te bepalen welke mogelijkheden relevant kunnen zijn. Maar een goede MES-selectie begint volgens ons niet met honderden vinkjes. De belangrijkere vraag is: hoe wil je dat jouw productieproces straks werkt?
Niet alleen: “Moet het MES kwaliteitscontroles ondersteunen?”
Maar bijvoorbeeld:
“Bij het gereedmelden van mengstap X moet de operator een monster registreren. De volgende processtap mag pas worden vrijgegeven wanneer de kwaliteitscontrole binnen specificatie is.”
Dat is een user requirement. Een leverancier moet vervolgens aantonen hoe zijn oplossing deze gewenste werkwijze ondersteunt. En daarmee kom je uit bij de vraag die aan elke MES-selectie voorafgaat: ga je uit van een functionaliteitenlijst, of werk je de user requirements echt uit?
Functionaliteitenlijst of user requirements: twee routes naar een onderbouwde keuze
Een selectie kun je goed doen vanuit een functionaliteitenlijst. Op basis van 13 jaar ervaring met eerdere selecties bij productiebedrijven heeft Greywise een complete functionaliteitenlijst voor WMS en MES opgebouwd. Die lijst namen we bijvoorbeeld samen met Yme Kuiper stap voor stap door: per functionaliteit werd bepaald of deze relevant was en, zo ja, of het een must have, should have of nice to have was. Zo ontstond in korte tijd een helder en gedragen beeld van wat de oplossing moest kunnen, en volgde binnen 4 tot 6 weken een goed onderbouwde keuze, met een tevreden klant als resultaat.
Wil je het nog grondiger aanpakken, dan werk je met het opstellen van user requirements. Dat heeft onze voorkeur, maar vergt wel een grotere tijd- en geldinvestering aan de voorkant. Zo hebben we dit bijvoorbeeld bij Vitablend gedaan: vanuit een uitgebreide longlist is stap voor stap toegewerkt naar een shortlist van drie leveranciers, met acht pakketten die eerst uitgebreid zijn bekeken. Doordat de functionele en non-functionele requirements vooraf helder waren uitgewerkt, ging Vitablend goed voorbereid de gesprekken met leveranciers in.
| Functionaliteitenlijst | User requirements | |
|---|---|---|
| Investering vooraf | Compact, enkele sessies | Groter, uitgebreid uitgewerkt |
| Doorlooptijd | 4 tot 6 weken | Langer, afhankelijk van scope |
| Uitkomst | Goed onderbouwde keuze | Zeer grondig onderbouwde keuze |
| Voorbeeld | Yme Kuiper | Vitablend |
Hoe dan ook moet je de oefening van het uitwerken van requirements een keer doen: voor het project, of tijdens de implementatie. Doe je het vooraf, dan koop je zekerheid in. Doe je het tijdens de implementatie, dan ontdek je het onderweg, met alle risico’s op vertraging en meerwerk van dien.
Welke route het beste past, hangt af van jullie situatie: de urgentie, de complexiteit van het landschap en hoeveel zekerheid je vooraf wilt hebben.
Onze complete MES-functionaliteitenlijst is gratis op te vragen. Stuur ons een mailtje via de contactpagina en je ontvangt de volledige lijst, dezelfde die we ook bij Yme Kuiper hebben gebruikt, zodat je zelf de scope van jullie MES-selectie kunt bepalen.
Vraag de functionaliteitenlijst aan via onze contactpagina →
