...

Voorbereiden op GS1 Sunrise 2027: zo pak je de invoering van 2D-codes aan

GS1 Sunrise 2027 komt dichterbij. Maar hoe zorg je ervoor dat jouw productieomgeving klaar is voor de overstap naar 2D-codes? Moet je printers vervangen, software aanpassen of nieuwe koppelingen realiseren? En waar begin je als je meerdere productielijnen hebt? Voor veel voedingsmiddelenproducenten is dat nog niet zo eenvoudig te beantwoorden.
GS1 Sunrise 2027 komt dichterbij. Maar hoe zorg je ervoor dat jouw productieomgeving klaar is voor de overstap naar 2D-codes? Moet je printers vervangen, software aanpassen of nieuwe koppelingen realiseren? En waar begin je als je meerdere productielijnen hebt? Voor veel voedingsmiddelenproducenten is dat nog niet zo eenvoudig te beantwoorden.

Misschien heeft een retailer al gevraagd naar QR-codes op verpakkingen. Misschien onderzoeken jullie intern wat Sunrise 2027 betekent. Of misschien is de opdracht vanuit het management simpelweg: zorg dat we er klaar voor zijn. Maar wat betekent dat concreet?

De ene producent heeft zijn productiegegevens al goed georganiseerd en hoeft alleen enkele aanpassingen te doen. Bij een andere producent worden batchnummers nog handmatig ingevoerd, werken productielijnen met verschillende printers en ontbreekt een centrale registratie van productiegegevens. De uitgangssituatie bepaalt dus voor een groot deel hoeveel werk de invoering van 2D-codes wordt.

In dit artikel laten we zien hoe je de voorbereiding op GS1 Sunrise 2027 in zeven praktische stappen aanpakt. Van de eisen van je afnemers tot een werkende oplossing op de productievloer.

Eerst even: wat moet er eigenlijk gebeuren voor Sunrise 2027?

Met GS1 Sunrise 2027 werkt de internationale retailsector toe naar kassasystemen die eind 2027 naast traditionele barcodes ook nieuwe 2D-codes kunnen lezen. Deze codes bieden meer mogelijkheden dan de vertrouwde EAN-barcode. Naast het artikelnummer (GTIN) kunnen ze bijvoorbeeld batchnummers, houdbaarheidsdata en serienummers bevatten. Met GS1 Digital Link kan een QR-code ook verwijzen naar aanvullende online productinformatie.

Er bestaat een belangrijk misverstand: Sunrise 2027 betekent niet dat iedere producent verplicht is om vóór eind 2027 alle verpakkingen van een QR-code te voorzien.

Het is in de eerste plaats een internationale ambitie om kassasystemen geschikt te maken voor 2D-codes. Welke aanvullende informatie producenten moeten aanbieden, hangt af van de toepassing, de afspraken in de keten en eventuele eisen van afnemers. Dat maakt het belangrijk om eerst te bepalen wat er voor jouw organisatie daadwerkelijk nodig is.

Wil je meer weten over de achtergrond en waarom dit verder gaat dan een nieuwe code op de verpakking? Lees dan ons eerdere artikel: Sunrise 2027: retailers vragen om QR-codes. Hoe borg je dat als producent?

Stap 1. Breng de eisen van je afnemers in kaart

Voordat je printers gaat vervangen of software aanschaft, moet duidelijk zijn welke eisen je wilt ondersteunen. Niet iedere retailer zal op hetzelfde moment dezelfde informatie vragen. De ene afnemer wil misschien alleen een geschikte 2D-code met artikelidentificatie, terwijl een andere ook batchinformatie of houdbaarheidsdata wil kunnen verwerken. Begin daarom met een inventarisatie:

  • Welke afnemers hebben al eisen of wensen rondom 2D-codes gecommuniceerd?
  • Welke producten en verpakkingen vallen daaronder?
  • Welke gegevens moeten in de code staan?
  • Gaat het om een QR Code powered by GS1 of een andere toegestane GS1-2D-code?
  • Vanaf wanneer verwacht de afnemer dat je hieraan voldoet?
  • Welke eisen gelden voor de leesbaarheid, plaatsing en kwaliteit van de code?

Maak daarbij onderscheid tussen wat vanuit GS1 wordt gestandaardiseerd en wat een individuele retailer aanvullend vraagt.

Ons advies: leg deze eisen vast in één overzicht. Daarmee voorkom je dat verschillende afdelingen of locaties ieder hun eigen interpretatie hanteren. En minstens zo belangrijk: je voorkomt dat je investeert in functionaliteit die voorlopig helemaal niet nodig is.

Stap 2. Breng je huidige productieomgeving in kaart

Als duidelijk is wat je moet kunnen, wordt het tijd om te onderzoeken wat je al hebt. Daarvoor hoef je niet direct een uitgebreid technisch onderzoek te starten. Begin bij één productielijn en volg de informatie van de productieorder tot aan de verpakking. Stel jezelf bijvoorbeeld de volgende vragen.

Over de productiegegevens
  • Waar worden artikelgegevens, batchnummers en houdbaarheidsregels beheerd?
  • Worden batchnummers automatisch gegenereerd of handmatig ingevoerd?
  • Weet het systeem welke productieorder daadwerkelijk op de lijn draait?
  • Wat gebeurt er als een order tussentijds wordt aangepast?
Over de apparatuur
  • Welke printers en labelsystemen gebruiken we?
  • Zijn deze geschikt voor het afdrukken van de benodigde 2D-codes?
  • Kunnen bestaande scanners en camerasystemen de codes controleren?
  • Gebruiken alle productielijnen dezelfde apparatuur?
Over de systemen
  • Welke gegevens komen vanuit het ERP?
  • Is er een MES of een ander systeem voor de aansturing van de productie?
  • Hoe zijn printers en labelsoftware gekoppeld?
  • Worden productiegegevens centraal geregistreerd?

Het resultaat van deze inventarisatie is vaak verrassend. Soms blijkt dat bijna alles al aanwezig is en vooral een koppeling ontbreekt. Maar het kan ook duidelijk worden dat belangrijke gegevens nog handmatig tussen systemen worden overgenomen. Dat laatste hoeft vandaag geen groot probleem te zijn, maar wordt wel een aandachtspunt zodra aanvullende gegevens betrouwbaar in 2D-codes moeten worden verwerkt.

Stap 3. Bepaal welke aanpassingen écht nodig zijn

Nu je weet wat de eisen zijn en hoe je huidige omgeving werkt, kun je bepalen waar de verschillen zitten. Daarbij maken wij onderscheid tussen drie onderdelen.

A. De code en verpakking

Is er voldoende ruimte op de verpakking? Kan de bestaande printer de benodigde code afdrukken? En blijft deze leesbaar bij de gebruikte verpakkingsmaterialen en productiesnelheden? Dit zijn onderwerpen om samen met je printer-, label- of verpakkingsleverancier te beoordelen.

B. De beschikbaarheid van gegevens

Zijn alle benodigde gegevens aanwezig en betrouwbaar? Een ERP bevat vaak artikelgegevens, orders en houdbaarheidsregels. Maar informatie over de daadwerkelijke uitvoering kan ergens anders ontstaan. Denk aan een productieorder die wordt gesplitst, een wisseling van grondstofbatch of een aanpassing tijdens de productie. Als deze informatie nodig is voor de code, moet je weten waar die ontstaat en hoe deze bij de printer terechtkomt.

C. De controle en registratie

Hoe stel je vast dat de juiste code op de juiste verpakking is aangebracht? En wat gebeurt er als een code onleesbaar is, verkeerde gegevens bevat of op de verkeerde verpakking terechtkomt? Mogelijk beschik je al over een camerasysteem dat de print controleert. Maar kan dat systeem ook de inhoud van de code vergelijken met de actuele productiegegevens?

De oplossing hoeft niet altijd nieuwe software te zijn. Soms is het aanpassen van bestaande systemen voldoende.

De belangrijkste vraag is niet welke technologie je moet aanschaffen, maar welke functionaliteit er ontbreekt.

Stap 4. Bepaal hoe ERP, MES en printers moeten samenwerken

Dit is een stap die wat ons betreft extra aandacht verdient. Bij veel producenten ligt de nadruk in eerste instantie op de printer. Die moet immers de nieuwe code kunnen afdrukken. Maar de printer kan alleen correct werken als de benodigde gegevens beschikbaar zijn.

Neem een eenvoudig voorbeeld. Een producent maakt een voedingsmiddel op productielijn 3. Het ERP bevat de productieorder, het artikelnummer en de houdbaarheidstermijn. Tijdens de productie wordt bepaald welke grondstofbatches daadwerkelijk worden gebruikt. De printer moet vervolgens de juiste gegevens op de verpakking aanbrengen. Hoe organiseer je dat?

Situatie 1: het ERP kan alles aanleveren
Bij een relatief eenvoudige productieomgeving kunnen de benodigde gegevens al bij het vrijgeven van de order vaststaan. In dat geval kan een koppeling tussen ERP en labelsoftware voldoende zijn. Een extra MES implementeren is dan niet vanzelfsprekend nodig.
Situatie 2: belangrijke gegevens ontstaan tijdens productie
Het wordt anders wanneer gegevens afhankelijk zijn van wat er op de productievloer gebeurt. Bijvoorbeeld wanneer:
  • productieorders worden gesplitst of verplaatst;
  • grondstofbatches tijdens een productierun wisselen;
  • houdbaarheidsdata afhankelijk zijn van het werkelijke productiemoment;
  • verschillende printers vanuit één centrale omgeving moeten worden aangestuurd;
  • productie- en controlegegevens automatisch moeten worden vastgelegd.

In situatie 2 kan een Manufacturing Execution System (MES) een belangrijke rol spelen. Een MES verbindt de informatie uit het ERP met de daadwerkelijke uitvoering op de productievloer. Het kan bijvoorbeeld bijhouden welke order op welke lijn wordt geproduceerd en de relevante gegevens beschikbaar stellen aan labelsoftware of andere systemen.

De printer verzorgt vervolgens de codering, terwijl een controlesysteem de code kan beoordelen. Zo ontstaat een samenhangend proces waarin gegevens niet steeds handmatig hoeven te worden overgenomen. Meer hierover lees je in ons artikel over het verschil tussen ERP en MES.

Belangrijk: niet iedere MES-oplossing beschikt standaard over alle benodigde functies. De mogelijkheden voor printeraansturing, verificatie en registratie moeten per oplossing worden beoordeeld.

Stap 5. Maak een implementatieplan met de juiste mensen

De invoering van 2D-codes raakt vaak meer afdelingen dan je vooraf verwacht. IT kijkt naar de systemen en koppelingen. Productie moet ermee kunnen werken. Kwaliteit wil kunnen aantonen dat de juiste gegevens zijn gebruikt. En inkoop of packaging heeft te maken met de printers, labels en verpakkingsmaterialen. Daarom is het verstandig om de betrokken afdelingen vroegtijdig samen te brengen. Leg in het implementatieplan in ieder geval vast:

  • Scope: welke producten, lijnen en locaties vallen onder het project?
  • Verantwoordelijkheden: wie beheert de gegevens, apparatuur en systemen?
  • Technische aanpassingen: welke koppelingen, software of hardware zijn nodig?
  • Testaanpak: hoe wordt vastgesteld dat de volledige oplossing werkt?
  • Planning: welke stappen moeten wanneer gereed zijn?
  • Budget: welke investeringen en interne werkzaamheden zijn nodig?

Vergeet daarbij de externe leveranciers niet. Een softwareleverancier kan bijvoorbeeld een koppeling realiseren, terwijl de printerleverancier verantwoordelijk is voor de technische printkwaliteit. Zorg dat vooraf duidelijk is wie welk onderdeel oplevert en wie verantwoordelijk is voor de werking van het totale proces. Anders loop je het risico dat alle afzonderlijke onderdelen functioneren, maar de oplossing als geheel toch niet goed werkt.

Stap 6. Begin met één productielijn en test de volledige keten

Heb je meerdere productielijnen of fabrieken? Dan is het verleidelijk om meteen een organisatiebrede aanpak uit te werken. Toch adviseren wij om eerst op één representatieve productielijn te testen hoe de oplossing in de praktijk werkt. Kies bij voorkeur een lijn die voldoende overeenkomsten heeft met de rest van je productieomgeving, maar waar je de implementatie goed kunt beheersen.

Test niet alleen of de printer een leesbare QR-code kan afdrukken. Test juist het volledige proces.

Een voorbeeld van een praktijktest

  1. Een productieorder wordt vrijgegeven vanuit het ERP.
  2. De operator start de order op de productielijn.
  3. De juiste artikel- en batchgegevens worden bepaald.
  4. De gegevens worden automatisch naar de labelsoftware of printer gestuurd.
  5. De 2D-code wordt op de verpakking aangebracht.
  6. Een controlesysteem beoordeelt de leesbaarheid en, waar ingericht, de inhoud.
  7. Afwijkingen worden gesignaleerd en volgens de afgesproken procedure afgehandeld.
  8. De relevante productie- en controlegegevens worden geregistreerd.

Test ook wat er gebeurt wanneer iets níét volgens planning verloopt. Wat gebeurt er als een order wordt onderbroken? Als een operator het verkeerde artikel selecteert? Als de printer tijdelijk niet beschikbaar is? Of wanneer een product wordt afgekeurd? Juist deze uitzonderingen bepalen of een oplossing betrouwbaar genoeg is voor dagelijks gebruik.

Betrek operators en kwaliteitsmedewerkers bij de test. Zij zien vaak praktische problemen die tijdens het ontwerpen van de oplossing niet direct opvallen.

Stap 7. Rol de oplossing gecontroleerd verder uit

Werkt de oplossing op de eerste productielijn? Dan heb je een belangrijke basis gelegd voor verdere uitrol. Maar ga niet automatisch uit van een identieke situatie op iedere lijn. Een andere printer, een afwijkend verpakkingsmateriaal of een ander productieproces kan nieuwe aandachtspunten opleveren.

Gebruik daarom de ervaringen van de eerste implementatie om een standaardaanpak te ontwikkelen. Leg vast welke technische inrichting werkt, welke controles nodig zijn en hoe medewerkers ermee moeten omgaan. Daarmee wordt het aansluiten van volgende productielijnen eenvoudiger en beter voorspelbaar. En misschien nog belangrijker: je voorkomt dat iedere locatie opnieuw het wiel moet uitvinden.

Praktijkvoorbeeld: drie productielijnen, verschillende printers en één ERP

Stel, een voedingsmiddelenproducent heeft drie verpakkingslijnen. Alle productieorders worden aangemaakt in het ERP. Twee lijnen gebruiken hetzelfde printermerk, terwijl de derde lijn met een ander systeem werkt. Batchnummers en houdbaarheidsdata worden op twee lijnen handmatig ingevoerd. Op de derde lijn bestaat al een automatische koppeling. Een belangrijke retailer vraagt om GS1-conforme 2D-codes met batch- en houdbaarheidsinformatie.

Hoe zou je dit aanpakken? Eerst onderzoeken, dan investeren.

Je begint met de bestaande automatische koppeling. Welke gegevens worden al aangeleverd en welke functionaliteit ontbreekt nog? Vervolgens onderzoek je of de andere lijnen op dezelfde manier kunnen worden aangesloten. Misschien is uitbreiding van de bestaande labelsoftware voldoende. Maar wanneer gegevens tijdens de productie veranderen of op meerdere plekken moeten worden geregistreerd, kan aanvullende functionaliteit nodig zijn.

In plaats van direct drie nieuwe printers of een compleet MES aan te schaffen, bepaal je eerst welke onderdelen je kunt hergebruiken. Daarna richt je één lijn volledig in en test je de werking. Pas wanneer duidelijk is wat werkt, breid je de oplossing uit naar de andere lijnen.

Dit is een fictief voorbeeld, maar het laat zien waarom een goede inventarisatie zoveel waarde kan opleveren.

Hoeveel tijd en budget kost de invoering van 2D-codes?

Dat is waarschijnlijk een van de eerste vragen die het management zal stellen. Helaas bestaat er geen standaardantwoord.

De benodigde investering hangt onder andere af van het aantal productielijnen, de bestaande apparatuur, de kwaliteit van de productiegegevens en de benodigde systeemintegraties. Een producent met één lijn en een bestaande automatische koppeling heeft een heel andere uitgangspositie dan een organisatie met meerdere fabrieken en uiteenlopende systemen. Ook maakt het verschil of je alleen een GTIN in een 2D-code wilt verwerken of daarnaast variabele gegevens zoals batchnummers en houdbaarheidsdata.

Ons advies is daarom om niet direct een totaalbudget voor alle locaties vast te stellen.

Begin met een inventarisatie, bepaal de gewenste oplossing en maak vervolgens een begroting voor een eerste implementatie. Op basis van de ervaringen en werkelijke kosten kun je een veel betrouwbaardere inschatting maken voor de verdere uitrol. Zo houd je de investering beheersbaar en voorkom je onnodige verrassingen.

Zie Sunrise 2027 niet alleen als een verplicht project

De overgang naar 2D-codes kan natuurlijk een concrete aanleiding zijn om bestaande processen en systemen aan te passen. Maar kijk daarbij ook iets verder dan alleen de verpakking.

Misschien blijkt tijdens de inventarisatie dat operators nog veel gegevens handmatig invoeren. Of dat verschillende productielijnen met eigen Excel-bestanden werken. Of dat het lastig is om achteraf precies te reconstrueren wat er is geproduceerd. Dat zijn uitdagingen die ook zonder Sunrise 2027 aandacht verdienen.

Door de benodigde aanpassingen slim te combineren met bredere productiedigitalisering, kun je meer bereiken dan alleen een nieuwe code op de verpakking. Denk aan minder handmatige invoer, betere traceerbaarheid, betrouwbaardere productiegegevens en minder administratief werk.

En daarvoor hoef je niet direct een volledig MES-project te starten. Soms is het verstandiger om klein te beginnen met één proces en de oplossing later verder uit te breiden. Welke mogelijkheden een MES daarbij biedt, lees je ook in ons overzicht van MES-basisfunctionaliteiten en aanvullende functionaliteiten.

Greywise helpt je op weg

De voorbereiding op GS1 Sunrise 2027 hoeft geen ingewikkeld en kostbaar IT-project te worden. Maar het is wel belangrijk om tijdig te begrijpen welke eisen op jouw organisatie afkomen en wat dat betekent voor de bestaande productieprocessen en systemen.

Bij Greywise helpen we producenten om dat inzichtelijk te maken. We kijken naar de huidige situatie, brengen de benodigde functionaliteit in kaart en onderzoeken hoe bestaande systemen zo goed mogelijk kunnen worden benut. Waar aanvullende oplossingen nodig zijn, helpen we bij de selectie en implementatie.

Benieuwd wat er in jouw fabriek nodig is om klaar te zijn voor GS1 Sunrise 2027?

We denken graag met je mee over een pragmatische aanpak. Van een eerste inventarisatie tot een werkende oplossing op de productievloer.

Plan een gesprek met Greywise

0318-250039 | steven@greywise.nl

FAQ

Veelgestelde vragen over GS1 Sunrise 2027

Is een QR-code verplicht vanaf 2027?

Nee. Sunrise 2027 is een internationale ambitie om kassasystemen geschikt te maken voor het verwerken van GS1-conforme 2D-codes. Het is geen algemene wettelijke verplichting voor producenten om vanaf 2027 iedere verpakking van een QR-code te voorzien. Specifieke afnemers kunnen wel eigen eisen stellen.

Moet ik mijn huidige barcode vervangen?

Niet automatisch. Tijdens de overgang blijven traditionele EAN-barcodes en nieuwe 2D-codes naast elkaar bestaan. GS1 voorziet een geleidelijke overgang.

Moeten alle printers worden vervangen?

Nee. Dat hangt af van de mogelijkheden van de bestaande apparatuur, het type verpakking, de gewenste code en de benodigde printkwaliteit. Laat de geschiktheid van je huidige printers beoordelen voordat je nieuwe apparatuur aanschaft.

Heb ik een MES nodig voor GS1 Sunrise 2027?

Niet per definitie. Wanneer alle benodigde gegevens al betrouwbaar vanuit het ERP naar de labelsoftware kunnen worden gestuurd, kan de bestaande omgeving voldoende zijn. Een MES wordt vooral interessant wanneer productiegegevens afhankelijk zijn van de werkelijke uitvoering op de productievloer of wanneer aanvullende aansturing en registratie nodig zijn.

Kan ik klein beginnen met de implementatie?

Ja. Sterker nog, dat is vaak verstandig. Begin met één productielijn, test de volledige gegevensstroom en gebruik de ervaringen voor verdere uitrol.

Altijd voorop in productie-digitalisering

Sluit je aan bij meer dan 275 productieprofessionals die geen enkel inzicht meer missen. Ontvang elke maand praktische tips, cases en nieuws over digitalisering, rechtstreeks in je inbox.

Lees verder

You have Successfully Subscribed!

You have Successfully Subscribed!

You have Successfully Subscribed!

You have Successfully Subscribed!